Jean Piaget
พัฒนาการทางสติปัญญา (Cognitive)
🚨 จุดตายข้อสอบ: ต้องแยก "เด็กอนุบาล" (Pre-op) กับ "เด็กประถม" (Concrete) ให้ออก!
1. Centration (การมุ่งจุดสนใจมิติเดียว)
2-7 ปี (อนุบาล)เด็กวัยนี้ถูกหลอกด้วยรูปลักษณ์ภายนอก ขาดความสามารถเรื่อง Conservation (การคงสภาพปริมาณ)
การทดลองเทน้ำ:
เด็กจะบอกว่า "แก้วสูงมีน้ำเยอะกว่า" เพราะดูแค่ความสูง
2. Egocentrism (ยึดตนเองเป็นศูนย์กลาง)
2-7 ปี (อนุบาล)คิดว่า "ทุกคนเห็นเหมือนที่ฉันเห็น" และ "รู้สึกเหมือนที่ฉันรู้สึก"
- ไม่ใช่: การเห็นแก่ตัว (Selfish)
- ใช่: การขาดมุมมองของผู้อื่น (Perspective taking)
- "หนูชอบตุ๊กตา คุณแม่ก็ต้องชอบตุ๊กตาด้วย"
🚀 จุดเปลี่ยนสำคัญ: Abstract Thinking (นามธรรม)
เริ่มที่วัยรุ่น (12+ ปี / Formal Operational) คือคิดเรื่องสมมติ ความน่าจะเป็น และปรัชญาได้
(ถ้าข้อสอบถามเรื่อง "การแก้โจทย์เลขที่มีตัวแปร x, y" เด็กประถมจะยังทำไม่ได้ดีเท่าวัยรุ่น)
David Elkind
จิตวิทยาวัยรุ่น (Adolescent Egocentrism)
Imaginary Audience
ผู้ชมในจินตนาการ
วัยรุ่นจะรู้สึกเหมือน "อยู่บนเวทีตลอดเวลา" ระแวงว่าทุกคนจ้องจับผิดตนเอง
Personal Fable
เรื่องสมมติส่วนตัว
ความเชื่อว่าตนเอง "พิเศษ เหนือธรรมชาติ และไม่มีใครเข้าใจ"
Erik Erikson
จิตวิทยาสังคม (Psychosocial Crisis)
บทบาทครู: อนุญาตให้เด็กเล่นซน รื้อของ หรือลองทำอะไรแปลกๆ อย่าดุหรือห้ามบ่อยเกินไป ไม่งั้นเด็กจะกลายเป็นคน "ไม่กล้าคิด ไม่กล้าทำ"
บทบาทครู: วัยนี้ต้องการ "การยอมรับในความสามารถ" ถ้าทำอะไรก็ล้มเหลว หรือโดนครูตำหนิหน้าชั้น จะเกิดปมด้อยตลอดชีวิต (ต้องชมที่ความพยายาม!)
บทบาทครู: สนับสนุนให้เด็กค้นหาตัวเอง (ทรงผม, ดนตรี, เพศสภาพ) อย่าตีกรอบว่าเป็นเด็กก้าวร้าว
Lawrence Kohlberg
จริยธรรม (Moral Development)
Level 1: ก่อนเกณฑ์ (Pre-conventional)
"ทำเพราะกลัวโดนตี"
"ทำเพราะอยากได้ขนม/ยื่นหมูยื่นแมว"
Level 2: ตามกฎเกณฑ์ (Conventional) วัยเรียน
"ทำเพราะอยากให้ครูชม/เพื่อนยอมรับ"
"ทำเพราะเป็นหน้าที่/กฎหมายกำหนด"
จำทฤษฎีได้แล้ว...
แต่จะตอบถูกไหม?
ข้อสอบจริงจะให้สถานการณ์มา เช่น "เด็กไม่กล้าทำงานเพราะกลัวเพื่อนล้อ"
คุณต้องวิเคราะห์ว่าเป็น Erikson ขั้นไหน?